Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը


     Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի 132-րդ հետևորդն է եւ զբաղեցնում է Սբ. Գրիգոր Լուսավորչի գահը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում:
     Վեհափառ Հայրապետը` Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը, ազգի` Հայաստանի եւ աշխարհասփյուռ հայերի, հոգեւոր առաջնորդն է. Նա աշխարհով մեկ սփռված շուրշ 9 մլն. հայ Առաքելական Ուղղափառ Քրիստոնյաների Հովվապետն ու Հայրապետն է:
     Եկեղեցու Առաջնորդը Հիսուս Քրիստոս է: Հայ Առաքելական Եկեղեցու Նվիրապետության մեջ ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը /հունարեն տերմինը նշանակում է եկեղեցու ընդհանուր առաջնորդ/ Եկեղեցու Առաջնորդն է: Հայոց եկեղեցում նա աստիճանով բարձր է Պատրիարքներից, Արքեպիսկոպոսներից եւ Եպիսկոպոսներից: Որպես կանոն, նրան ընտրում են եպիսկոպոսաց դասից, եւ լինելով ընտրյալ` նա համարվում է առաջինը հավասարների մեջ: Կաթողիկոսին օծում են 12 եպիսկոպոսներ:
     Կաթողիկոսը ներկայացնում է Հայ Եկեղեցու կենտրոնացված իշխանությունը: Նա բարձրագույն դատավորն է եւ օրենսդրական մարմնի ղեկավարը: Նա Ազգային-Եկեղեցական, Գերագույն Հոգեւոր Խորհրդի եւ Եպիսկոպոսական ժողովի նախագահն է: Նրա իրավասության եւ պատասխանատվության մեջ են մտնում եպիսկոպոսների ձեռնադրությունը, Մյուռոնի օրհնությունը, տոների հռչակումը, Ազգային Եկեղեցական Ժողովների գումարումն ու ցրումը, Հայ Եկեղեցու վարչական հարցերի եւ թեմեր հիմնելու վերաբերյալ որոշումների արձակումը:
     Կաթողիկոսը ընտրվում է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում գումարվող ազգային-Եկեղեցական ժողովի կողմից ցմահ:
     Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ներկայացնում է Առաքելական իշխանության հաջորդականությունը Հայաստանում, որտեղ Հիսուս Քրիստոսի կողմից առաքյալներին շնորհված Քրիստոնեական եկեղեցու իշխանությունը փոխանցվում է միմյանց հաջորդող եպիսկոպոսներին: Անհնար է Հայ եկեղեցին պատկերացնել առանց Եպիսկոպոսապետի կամ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի: Չունենալով եպիսկոպոսական աստիճան` Հայաստանի քրիստոնյաները կհայտնվեին հարեւան աթոռների ենթակայության տակ, եւ Հայ Քրիստոնեությունը այսօր հանդես չէր գա որպես իր ինքնությանը բնորոշ ազգային առանձնահատկություններով առանձին կառույց:
     Ամենայն Հայոց առաջին կաթողիկոսը Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչն է: Սուրբ Գրիգորը օծվել է 301 թ-ին, Կեսարիայում, կապադովկիացի եպիսկոպոսների կողմից` դրանով իսկ հաստատելով Հայոց եպիսկոպոսական աստիճանը որպես առաքելական իշխանության հաջորդականություն: Գրիգոր Լուսավորիչը հիմնեց Հայ Եկեղեցու նվիրապետությունը` հավատարիմ մնալով Հայաստանի պետական վարչական համակարգի սկզբունքներին: Նա յուրաքանչյուր նախարարության համար մեկական եպիսկոպոս ձեռնադրեց: 
     Այս եպիսկոպոսները ենթարկվում էին Հայաստանի Ծայրագույն եպիսկոպոսին` եպիսկոպոսապետին, որը շուտով կոչվեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս:
     Նորին Սրբության պաշտոնական կոչումն է Ծայրագույն Պատրիարք եւ Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց:
Այնպիսի պաշտոնական փաստաթղթերի համար, իչպիսիք են Կոնդակները, լրիվ տիտղոսագիրը հետեւյալն է.

ԳԱՐԵԳԻՆ Բ ԾԱՌԱՅ ՀԻՍՈՒՍԻ ՔՐԻՍՏՈՍԻ,
ՈՂՈՐՄՈՒԹԵԱՄԲՆ ԱՍՏՈՒԾՈՅ ԵՒ ԿԱՄՕՔՆ ԱԶԳԻՍ
ԵՊԻՍԿՈՊՈՍԱՊԵՏ ԵՒ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ,
ԾԱՅՐԱԳՈՅՆ ՊԱՏՐԻԱՐՔ ՀԱՄԱԶԳԱԿԱՆ
ՆԱԽԱՄԵԾԱՐ ԱԹՈՌՈՅ ԱՐԱՐԱՏԵԱՆ,
ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ՄԱՅՐ ԵԿԵՂԵՑԻՈՅ ՍՐԲՈՅ ԿԱԹՈՒՂԻԿԷ ԷՋՄԻԱԾՆԻ

    Մեր Կաթողիկոսական ընտրությունների եւ պատմության մասին լրացուցիչ տեղեկություններ կարելի է ստանալ` ընթերցելով հետեւյալ գրականությունը. Հոգեշնորհ Տ.Գրիգոր Վարդապետ Մակսուդյան «Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ընտրությունը» եւ Գերաշնորհ Տ. Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճեան  «Էջեր Հայ Եկեղեցւոյ Պատմութենէն. ընտրութիւն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներու»:

     Կաթողիկոսության հասցեն է.

     Ն. Օ. Ս. Տ. Տ. Գարեգին II
     Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց
     Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին
     Վաղարշապատ, Հայաստանի Հանրապետություն

     հեռ.        (374-10) 517-110
     ֆաքս.      (374-10) 517-301
     էլ. փոստ. divanatun@etchmiadzin.am